Nieuwe wetgeving rond persoonlijke zekerheden: wat betekent dit voor u als ondernemer?

Persoonlijke zekerheden: meer duidelijkheid, rechtszekerheid en bescherming

Op 5 juni 2025 werd een belangrijke hervorming van het Burgerlijk Wetboek goedgekeurd: Titel 1 “Persoonlijke zekerheden” van Boek 9 “Zekerheden”. De wet beoogt het zekerhedenrecht te moderniseren en systematiseren, en creëert daarmee een efficiënter juridisch kader voor kredietverlening en risicobeheer. Voor ondernemers betekent dit meer duidelijkheid over hun rechten en verplichtingen wanneer zij zich garant stellen of zekerheden vragen van derden.

Inhoud en draagwijdte

De nieuwe bepalingen vervangen de verouderde regeling van de borgtocht in het oude Burgerlijk Wetboek (artikelen 2011-2043octies) en brengen het geheel onder in een systematisch en duidelijker kader. Titel 1 heeft uitsluitend betrekking op persoonlijke zekerheden, met name de verbintenis van een derde die instaat voor de schuld van een ander jegens diens schuldeiser (bv. borgtocht, groepsgaranties, patronaatsverklaringen). De zakelijke zekerheden (hypotheek, pand, eigendomsvoorbehoud, enz.) zullen in latere titels van Boek 9 aan bod komen.

Belangrijkste nieuwigheden

De wetgever heeft een aantal principes bevestigd of expliciet verankerd die voor ondernemingen van belang zijn:

• Borgstellingen van onbepaalde duur zijn voortaan opzegbaar.
• Een borgtocht voor alle bestaande en toekomstige schulden krijgt een wettelijke basis.
• Schuldeisers worden gehouden tot een uitgebreide informatieplicht, zowel voorafgaand aan de borgstelling als tijdens de uitvoering. Dit impliceert onder meer jaarlijkse rapporteringsverplichtingen en onmiddellijke kennisgevingen bij wanprestatie van de hoofdschuldenaar.

Daarnaast kent de wetgever de borg een anticipatief verhaalsrecht toe. Dit houdt in dat de borg zich reeds vóór daadwerkelijke betaling kan verhalen op de hoofdschuldenaar.

Verder worden verschillende andere persoonlijke zekerheden die in de praktijk reeds bestonden, maar geen wettelijke basis hadden, nu gecodificeerd. Het gaat onder meer om de autonome garantie, de hoofdelijke verbintenis tot zekerheid en de patronaatsverklaring.

Tot slot bepaalt artikel 9.1.1 BW dat elke persoonlijke zekerheid principieel als borgtocht wordt gekwalificeerd, behoudens tegenbewijs door de schuldeiser. Op die manier bevestigt de wetgever dat contractsvrijheid het gemeenrechtelijke uitgangspunt blijft, met de borgtocht als referentiemodel.

Consumentenbescherming

Voor natuurlijke personen die als consument optreden, voorziet de nieuwe titel in een bijzonder beschermingsregime. Zo kan een consument enkel nog borgtochten aangaan; andere vormen van persoonlijke zekerheid worden automatisch herleid. Bijkomend gelden dwingende regels, zoals de verplichting tot een afzonderlijk schriftelijk contract, een maximumbedrag, een beperking van de bijkomende verbintenissen en een recht van matiging door de rechter bij disproportionaliteit tussen de borgstelling en de draagkracht van de borg.

Deze regeling heeft onmiskenbaar een impact op ondernemers die borgstellingen laten onderschrijven door particuliere aandeelhouders of familieleden.

Inwerkingtreding

Titel 1 van Boek 9 zal in werking treden op de eerste dag van de zesde maand na publicatie in het Belgisch Staatsblad. Voor ondernemers is het aangewezen om hun overeenkomsten en zekerheidsstructuren tijdig te herzien en af te stemmen op het nieuwe wettelijk kader.

Laat u goed informeren

Bij RVC Advocaten volgen wij deze hervorming van nabij. Wij adviseren u graag omtrent de concrete impact van deze wijzigingen op bestaande contracten en toekomstige transacties. Indien u hierover verdere vragen heeft, kunt u ons steeds contacteren.